Ghi vết đường đi (tracklog) là để điện thoại hoặc máy GPS tự lưu lại chuỗi vị trí bạn đã đi qua, vẽ thành một đường trên bản đồ. Khi cần quay về, bạn chỉ việc bám theo chính đường đó theo chiều ngược lại — như rải vụn bánh mì trong truyện cổ, nhưng không bị chim ăn mất. Đây là một trong những tính năng hữu ích nhất cho người đi rừng núi, với điều kiện bật nó từ lúc xuất phát và giữ đủ pin.
Tracklog khác gì chỉ đường
| Tính năng | Là gì | Dùng khi |
|---|---|---|
| Ghi vết (track) | Ghi lại đường bạn đã đi | Để quay về, xem lại, chia sẻ |
| Tuyến (route) | Chuỗi điểm định sẵn bạn sẽ đi | Đi theo kế hoạch |
| Điểm đánh dấu (waypoint) | Một điểm lưu lại: bãi xe, điểm nước, ngã ba | Đánh dấu chỗ quan trọng |
| Chỉ đường | Ứng dụng tự tính đường đi trên mạng đường có sẵn | Đi phố, đường lớn; ít dùng được ở rừng |
Ở rừng núi, chỉ đường tự động thường không có tác dụng vì nhiều lối mòn không có trong dữ liệu. Ghi vết thì luôn đúng với chính bạn, vì nó ghi lại đúng nơi chân bạn đã đặt.
Bật ghi vết thế nào
- Chọn ứng dụng có chức năng ghi vết: nhiều ứng dụng bản đồ đi bộ, chạy bộ, đồng hồ thể thao đều có. Ứng dụng bản đồ phổ thông có khi không có hoặc ẩn rất sâu.
- Tải bản đồ ngoại tuyến của khu vực để thấy vết trên nền bản đồ khi mất sóng.
- Bấm bắt đầu ghi ngay tại điểm xuất phát (bãi xe, cổng). Đánh dấu điểm này.
- Cho phép ứng dụng chạy nền và dùng vị trí liên tục; nếu không, hệ điều hành có thể tắt ứng dụng để tiết kiệm pin và vết bị đứt.
- Kiểm tra định kỳ rằng vết vẫn đang được ghi.
Đi ngược về theo vết
- Mở bản đồ, thấy đường vết đã đi và chấm vị trí hiện tại.
- Đi sao cho chấm vị trí nằm trên đường vết, hướng về điểm xuất phát.
- Ở mỗi ngã ba, kiểm tra kỹ nhánh nào trùng vết.
- Một số ứng dụng có chức năng "dẫn về" (đảo ngược vết), báo khi bạn lệch khỏi vết.
Lưu ý: dưới tán rừng, vết thường răng cưa, lệch vài chục mét so với lối mòn thật. Đừng cố bám từng răng cưa; bám theo lối mòn và dùng vết để xác nhận mình đang ở đúng lối.
Cài đặt ghi vết: tần suất và pin
Ứng dụng thường cho chọn ghi một điểm mỗi bao nhiêu giây hoặc bao nhiêu mét. Ghi dày (mỗi giây) cho vết mịn nhưng tốn pin; ghi thưa (mỗi 10–30 giây) tiết kiệm pin hơn, đủ dùng cho đi bộ. Đi bộ chậm trong rừng, mỗi 5–10 giây là hợp lý. Ghi vết suốt nhiều giờ có thể tiêu khá nhiều pin; hãy:
- Bật chế độ máy bay (GPS vẫn chạy trên nhiều máy), tắt wifi, bluetooth.
- Tắt màn hình khi không xem.
- Mang sạc dự phòng.
- Cân nhắc dùng đồng hồ thể thao hoặc máy GPS cầm tay để ghi vết, giữ pin điện thoại cho liên lạc.
File GPX: chia sẻ và lưu giữ vết
Vết đường đi thường được lưu dưới định dạng GPX (GPS Exchange Format), một định dạng mở mà hầu hết ứng dụng và thiết bị đọc được. Bạn có thể:
- Xuất file GPX sau chuyến đi để lưu trữ, xem lại.
- Gửi cho bạn bè đi sau để họ đi theo tuyến bạn đã đi.
- Nhận file GPX từ người đi trước, tải vào ứng dụng để thấy tuyến trước khi đi.
- Đóng góp đường mòn lên các dự án bản đồ mở (sau khi kiểm tra kỹ).
Cẩn thận khi dùng file GPX của người khác: tuyến có thể đã cũ, có đoạn họ đi lạc rồi quay lại, có đoạn sạt lở sau mùa mưa. Đọc kỹ ngày ghi và ghi chú đi kèm.
Ghi vết giúp cứu hộ
Nếu bạn gặp nạn và liên lạc được, vết đường đi cho đội cứu hộ biết chính xác tuyến bạn đã đi, nơi bạn rẽ khỏi đường mòn. Nếu bạn bật chia sẻ vị trí trực tiếp cho người thân, họ thấy được tiến trình của bạn. Một số ứng dụng cho phép tự gửi vị trí định kỳ cho người liên hệ khẩn cấp.
Ghi vết bằng "tay": cách không cần pin
Trước khi có GPS, người đi rừng ghi vết bằng sổ tay: giờ, hướng la bàn, số bước đôi, mốc gặp. Cách này vẫn có giá trị như lớp dự phòng. Ở mỗi ngã ba, ghi một dòng: "10:20 – ngã ba, rẽ trái, hướng 210, cây đa to". Chụp ảnh ngã ba nhìn về hướng vừa đến cũng là một kiểu "tracklog" bằng hình. Khi quay về, đọc ngược lại từ dưới lên.
Câu hỏi thường gặp
Tracklog là gì?
Là vết đường đi do điện thoại hoặc máy GPS tự ghi lại thành một đường trên bản đồ. Khi cần quay về, bạn bám theo chính đường đó theo chiều ngược lại.
Ghi vết đường đi có cần mạng không?
Không, ghi vết chỉ cần GPS. Tuy nhiên nên tải bản đồ ngoại tuyến để thấy vết trên nền bản đồ khi mất sóng.
Ghi vết có tốn pin không?
Có, ghi liên tục nhiều giờ tốn khá nhiều pin. Chọn tần suất ghi thưa hơn, bật chế độ máy bay, tắt màn hình và mang sạc dự phòng.
File GPX là gì?
Là định dạng mở để lưu vết, tuyến và điểm đánh dấu, đọc được trên hầu hết ứng dụng và thiết bị. Có thể xuất ra để lưu, chia sẻ hoặc tải tuyến của người khác vào máy.
Không có GPS thì ghi vết thế nào?
Ghi sổ tay ở mỗi ngã ba: giờ, hướng la bàn, số bước, mốc gặp, và chụp ảnh ngã ba nhìn về hướng vừa đến. Khi quay về, đọc ngược lại từ dưới lên.